Ik ken een man die nog steeds met een papieren wegenkaart van 1994 in zijn dashboardkastje rondrijdt. Niet omdat hij de satellieten niet vertrouwt, maar “omdat je op zo’n kaart tenminste het overzicht behoudt”. Terwijl hij met een vergrootglas in een berm stilstaat om een afrit te zoeken die al drie regeringen geleden is dichtgegooid, lachen we hem collectief uit. We vinden hem een relikwie; een man die weigert de moderne tijd in te stappen.

Maar wees eens eerlijk: gedragen we ons met AI soms niet een beetje hetzelfde?

Het valt me bijvoorbeeld op: er zit een vreemde zuinigheid in ons als het op software aankomt. We leggen zonder verpinken een klein fortuin neer voor een nieuwe smartphone maar zodra een AI-tool twintig euro per maand vraagt, schieten we in een kramp.

“Ik doe het wel met de gratis versie,” hoor ik dan, met de trotse ondertoon van iemand die net dertig cent heeft bespaard op muizenstrontjes van een huismerk.

Nu zijn die gratis versies vaak verrassend capabel voor eenvoudig alledaags werk. Maar zodra je iets complexers vraagt – een langere analyse, een genuanceerde tekst, een taak die wat meer denkkracht vergt – merk je waar de grenzen liggen. Gratis AI gebruiken voor serieus werk is zoiets als naar een sterrenrestaurant gaan, weigeren de menukaart te openen, en dan verwachten dat je een onvergetelijke culinaire ervaring krijgt door enkel van de gratis borrelhapjes te snoepen. Ja, je hebt íets in je maag, maar je hebt geen idee wat de chef écht kan.

Mijn kredietkaartafschriften zien eruit als de inventarislijst van een Silicon Valley-datacenter. Mijn tactiek? De ‘hit-and-run-methode’. Ik neem een abonnement en zet de automatische verlenging meteen stop. Dán pas begin ik te testen en te spelen. Zo kan het nooit voorvallen dat ik met licentiekosten blijf zitten voor een tool die ik uiteindelijk niet gebruik. Voor de prijs van drie koppen koffie heb ik een maand lang een stukje hypermoderne technologie tot mijn beschikking. Blijkt het een revelatie? Dan verleng ik met plezier. Is het drie keer niks? Dan heb ik hooguit wat kleingeld verloren. Geen man overboord.

Wie weigert te investeren in dit soort tools, is in feite aan het besparen op zijn eigen relevantie. Je houdt wat euro’s over, maar verliest ondertussen uren aan prutswerk dat een betaalde tool in de tijd van een niesbui had kunnen oplossen. Je bespaart op de licentie, maar je betaalt met je meest kostbare bezit: je tijd.

Mijn advies? Stop met aanmodderen in de zandbak van de gratis versies terwijl de rest van de wereld al met professioneel gereedschap aan het bouwen is. Ga desnoods één keer minder per maand uit eten. Die matige biefstuk-friet met een te duur glas huiswijn ben je de volgende ochtend toch alweer vergeten. Of je herinnert het je enkel door dat licht brandend gevoel in je maag.

Voor datzelfde geld heb je een maand lang een superkracht waarmee je sneller, slimmer en scherper werkt. En wie weet ontdek je wel een tool die je leven voorgoed verandert. De toekomst is misschien niet gratis, maar je haalt er een pak meer uit als je bereid bent de prijs van een paar pizza’s te betalen.